تشدید سرکوب سیاسی و خطر فزاینده برای فعالان سیاسی کُرد در جمهوری اسلامی ایران (۲۰۲۵–۲۰۲۶)

مقدمه

در سال‌های ۲۰۲۵ و ۲۰۲۶، گزارش‌های منتشرشده توسط سازمان‌های بین‌المللی حقوق بشر از جمله Amnesty International، Human Rights Watch و گزارشگران ویژه سازمان ملل متحد نشان می‌دهد که فعالان سیاسی، مدنی و حقوق بشری کُرد در ایران همچنان با سطح بالایی از فشارهای امنیتی، بازداشت، شکنجه و خطر صدور احکام سنگین مواجه هستند.

کُردهای ایران علاوه بر محدودیت‌هایی که سایر شهروندان ایرانی با آن روبه‌رو هستند، به دلیل هویت قومی و فعالیت‌های سیاسی یا مدنی خود با نظارت و فشار بیشتری از سوی نهادهای امنیتی مواجه می‌شوند.

بازداشت و فشار بر فعالان کُرد

گزارش‌های حقوق بشری نشان می‌دهد که فعالان سیاسی کُرد، روزنامه‌نگاران، مدافعان حقوق بشر، فعالان فرهنگی و اعضای خانواده احزاب اپوزیسیون کُرد از جمله گروه‌هایی هستند که به‌طور مکرر هدف بازداشت‌های امنیتی قرار می‌گیرند.

در بسیاری از این پرونده‌ها:

- بازداشت‌ها بدون ارائه حکم قضایی انجام می‌شود.

- دسترسی به وکیل مستقل محدود است.

- بازجویی‌های طولانی و فشارهای روانی گزارش شده است.

- خانواده بازداشت‌شدگان تحت فشار قرار می‌گیرند.

شکنجه و نقض دادرسی عادلانه

بر اساس گزارش‌های سازمان‌های حقوق بشری، در برخی پرونده‌های مربوط به فعالان کُرد، مواردی از شکنجه، اعترافات اجباری و محرومیت از حقوق اولیه متهمان گزارش شده است.

سازمان ملل و نهادهای حقوق بشری بارها نسبت به استفاده از اعترافات اجباری و محاکمات غیرشفاف در پرونده‌های امنیتی هشدار داده‌اند. این موضوع به‌ویژه در پرونده‌های مرتبط با فعالان سیاسی و قومی موجب نگرانی جدی شده است.

اعدام و احکام سنگین علیه کُردها

سازمان‌های حقوق بشری بارها اعلام کرده‌اند که اقلیت‌های قومی، به‌ویژه کُردها و بلوچ‌ها، به شکل نامتناسبی تحت تأثیر احکام سنگین از جمله اعدام قرار دارند.

در سال‌های اخیر، تعداد قابل توجهی از زندانیان کُرد با اتهاماتی نظیر «اقدام علیه امنیت ملی»، «بغی» یا «همکاری با احزاب مخالف» با مجازات‌های بسیار سنگین روبه‌رو شده‌اند. نهادهای حقوق بشری بارها نگرانی خود را درباره نبود شفافیت در روند رسیدگی به این پرونده‌ها اعلام کرده‌اند.

احزاب سیاسی کُرد و فشارهای فرامرزی

احزاب سیاسی کُرد ایرانی از جمله حزب دموکرات کردستان ایران و کومله سال‌هاست که هدف فشارهای امنیتی جمهوری اسلامی قرار دارند. در سال‌های اخیر نیز حملات موشکی و پهپادی علیه برخی مواضع این احزاب در اقلیم کردستان عراق گزارش شده است.

این اقدامات نه‌تنها اعضای این احزاب، بلکه خانواده‌ها و وابستگان آنان را نیز تحت تأثیر قرار داده و نگرانی‌های جدی درباره امنیت فعالان سیاسی کُرد ایجاد کرده است.

۱. عفو بین‌الملل: اعدام و فشار نامتناسب بر کُردها

عفو بین‌الملل اعلام کرده که استفاده از مجازات اعدام در ایران به شکل نامتناسبی بر اقلیت‌های حاشیه‌نشین، از جمله کُردها، تأثیر گذاشته است. این سازمان همچنین به پرونده‌های فعالان کُردی مانند پخشان عزیزی و وریشه مرادی اشاره کرده که با حکم اعدام روبه‌رو شده‌اند.

۲. پخشان عزیزی؛ نمونه مستند یک فعال کُرد

عفو بین‌الملل در مورد پخشان عزیزی، فعال و امدادگر کُرد، اعلام کرد که او پس از محاکمه‌ای ناعادلانه به اعدام محکوم شده و در دوران بازداشت طولانی‌مدت در انفرادی، از دسترسی به وکیل محروم بوده و ادعاهای شکنجه و اعتراف‌گیری اجباری او بررسی نشده است.

۳. گزارش سازمان ملل درباره اعدام اقلیت‌های قومی

در گزارش ارائه‌شده به سازمان ملل آمده است که تعداد قابل توجهی از اعدام‌شدگان در ایران از اقلیت‌های قومی بوده‌اند؛ از جمله ده‌ها شهروند کُرد. همچنین مواردی از شکنجه، بازداشت خودسرانه و پیگردهای امنیتی گزارش شده است.

۴. استفاده از اعدام برای سرکوب مخالفان

عفو بین‌الملل بارها اعلام کرده که جمهوری اسلامی پس از اعتراضات «زن، زندگی، آزادی» از مجازات اعدام به‌عنوان ابزاری برای ایجاد ترس و سرکوب مخالفان استفاده کرده است.

۵. نگرانی درباره شکنجه و اعترافات اجباری

گزارش‌های اخیر حاکی از وجود شکنجه، سلول انفرادی طولانی‌مدت، اعتراف‌گیری اجباری و بدرفتاری با زندانیان سیاسی در ایران است؛ مواردی که در پرونده برخی فعالان کُرد نیز مطرح شده‌اند.

بر اساس گزارش‌های عفو بین‌الملل، سازمان ملل متحد و سایر نهادهای حقوق بشری، فعالان سیاسی و مدنی کُرد در ایران از جمله گروه‌هایی هستند که به‌طور نامتناسب در معرض بازداشت‌های امنیتی، محاکمات غیرعادلانه، شکنجه و احکام سنگین از جمله اعدام قرار دارند. پرونده‌های پخشان عزیزی و وریشه مرادی از نمونه‌های شناخته‌شده این روند هستند که واکنش گسترده نهادهای بین‌المللی حقوق بشر را برانگیخته‌اند.

نتیجه‌گیری و دیدگاه شخصی

من به‌عنوان یک کُرد و فردی که مسائل حقوق بشر و آزادی بیان را دنبال می‌کند، نسبت به وضعیت فعالان سیاسی کُرد در ایران عمیقاً نگران هستم.

گزارش‌های منتشرشده توسط سازمان‌های بین‌المللی نشان می‌دهد که فعالان سیاسی و مدنی کُرد با خطر بازداشت، شکنجه، محاکمه‌های غیرشفاف و در برخی موارد احکام سنگین از جمله اعدام مواجه هستند.

از نظر من، دفاع از حقوق بشر، حق آزادی بیان و حق فعالیت سیاسی مسالمت‌آمیز باید برای همه شهروندان، فارغ از قومیت و عقیده سیاسی، تضمین شود. سکوت در برابر نقض این حق به معنای نادیده گرفتن کرامت انسانی و عدالت است.

پیام مصری

۱۴ خرداد ۱۴۰۵

منابع موثقدر تایید مطالب مقاله

https://www.amnesty.org/en/latest/news/2025/02/iran-urgent-global-action-needed-to-halt-imminent-execution-of-kurdish-humanitarian-worker/

https://www.amnesty.org/en/latest/news/2026/05/death-penalty-in-2025-facts-and-figures/

https://www.amnesty.org/en/latest/news/2026/05/executions-surge-highest-recorded-figure-44-years/

https://www.theguardian.com/global-development/2026/jun/03/reports-brutal-arrests-torture-deaths-iran-prisons

https://www.amnesty.org/en/latest/news/2025/09/iran-over-1000-people-executed-as-authorities-step-up-horrifying-assault-on-right-to-life/

https://www.amnesty.org/en/latest/news/2025/06/iran-arbitrary-execution-of-woman-life-freedom-protester-after-sham-trial-and-torture/

References

* Amnesty International, Iran: Over 1,000 people executed as authorities step up horrifying assault on right to life (2025).

* Amnesty International, Death Sentences and Executions 2025 (2026).

* Amnesty International, Death Penalty Facts and Figures 2025 (2026).

* UN Independent International Fact-Finding Mission on the Islamic Republic of Iran (2025).

* Office of the United Nations High Commissioner for Human Rights (OHCHR).

* The Guardian, Reports of torture and deaths in Iranian prisons (2026).

https://www.youtube.com/watch?v=GZIIJdpp5Vw&utm_source=chatgpt.com